|
|
O Etno-kulturološkoj radionici
 (Piše: prof.dr.Sreten Petrović)
U Svrqigu je 1994. godine, na inicijativu grupe naučnika – poreklom iz Svrljiškog kraja, formirana Etno-kulturološka radionica sa ciljem da podstakne istraživanja tradicionalne kulture istočne Srbije i susednih oblasti. Reč je o istoj grupi naučnika koja je u sedmogodišnjem radu na projektu Kulturna istorija Svrljiga (1985-1992) uspešno obavila obimno kulturoiloško istraživanje Svrljiga.
Inicijativi za formiranje Etno-kulturološke radionice, kako je rečeno, prethodilo je 1992. godine publikovanje dvotomne Kulturne istorije Svrljiga, na čijoj je realizaciji radila reprezentativna grupa naučnih saradnika. Uz podršku ondašnje lokalne vlasti 1994. godine formirana je Radionica – kao grupa građana, a za njene rukovodioce izabrani su i to: Predsednik Saveta Mr Rade Milojković dok je prof. dr Sreten Petrović postao Predsednik Upravnog odbora i glavni i odgovorni urednik svih publikacija koje će objavljivati Etno-kulturološka radionica.
Prvi poduhvat Etno-kulturolo{ke radionice bilo je publikovanje kritičkog izdanja Svrljiških odlomaka jevanđelja (iz XIII veka - 1279. godine) obimnoj publikaciji koja se pojavila februara 1995. godine. Reč je o rukopisu neprocenjive vrednosti za sagledavanje rane srpske ćirilične pismenosti uopšte i u istočnoj Srbiji, posebno. Ujedno to je najstariji rukopis ćirilične pismenosti koji je do sada pronađen na prostoru istočne Srbije iz XIII veka, i jedan od pet rukopisa na prostoru ondašnjh srpskih država. U svemu tome Etno-kulturološka radionica je, uprkos privrednim teškoćama, imala razumevanje ondašnje privrede. Prilikom publikovanja: Svrljiškog jevanđelja, osim sredstava dobijenih na lokalnom nivou, finansijski smo podržani od strane Ministarstva vera i Ministarstva za zaštitu životne sredine Republike Srbije.
Od 1995. Savet i Uprava Etnokulturološke radionice u saradnjnji sa Etnografskim institutom SANU iz Beograda, donose odluku o početku sistematskopg istraživanja tradicionalne kulture istočne Srbije i susednih oblasti, podižući nivo istraživanja i konferencijskog rada na međunarodni nivo. U okviru toga dugoročnog projekta od 1995. do 2004. godine Etno-kulturološka radionica imala je nesebičnu finansijsku potporu Ministarstva za nauku i tehnologiju Republike Srbije. Do 2004. organizovano je osam međunarodnih skupova, od koji je šest održano u samom Svrljigu – kombinovano sa terenskim radom naučnika, dok su dva skupa održana na prostoru opština Knjaževac (Babin zub, 2002) i Sokobanje (2004), u Kulturnom centru. Radovi sa ovih međunarodnih skupova, odnosno diskusije o tim radovima, inače, posvećenih tradicionalnoj kulturi publikovani su u deset svezaka Etnokulturološkog zbornika. Statistički gledano, objavljeno je u tih deset, odnosno u dosadašnjih 11 brojeva Zbornika, 324 rada, referata, naučnih i stručnih radova. Učesnika i pisaca tekstova iz Srbije bilo je 255, iz inostranstva 69, poimenice iz Bugarske 36 učesnika, iz Makedonije 14, Rumunije 10, Ruske federacije 7 i Grčke 2. Me|unardne skupove otvorilo je dvoje republičkih ministara (za nauku i vera), jedan zamenik ministra za kulturu, ambasador SRJ tada u Bugarskoj i dva rektora Univerziteta u Nišu.
Navodimo teme skupova, ujedno i tematskih brojeva jedanaest svezaka Zbornika: Tradicionalna kultura u životnom ciklusu običaja; Tradicionalna kultura u godišnjem ciklusu običaja; Priroda u običajima i verovanju; Slave, zavetine i druge srodne proslave stanovništva istočne Srbije i susednih oblasti; Narodno stvaralaštvo u običajima i verovanjima stanovništva istočne Srbije i susednih oblasti; Etno-kulturološka istraživanja istočne Srbije i susednih oblasti; Mitski i demonski svet, kultna mesta i objekti u duhovnoj i materijalnoj kulturi stanovništva istočne Srbije i susednih oblasti; Metodološki problemi proučavanja tradicionalne i savremene kulture; Antropološke i etnološke teme i Filološka i istorijska istraživanja.
Etno-kulturološka radionica je, paralelno sa organizacijom međunarodnih konferencija i publikovanjem materijala sa tih skupova u Etno-kulturološkom Zborniku, nastavila sa projektom Kulturne istorije Svrljiga.. Osim prvih dveju knjiga Kulturne istorije Svrljiga (Mitologija, magija i običaji, autora prof. dr Sretena Petrovića, I knjiga, 1992. i Jezik, kultura i civilizacija, grupe autora II knjiga, 1992), publikovane su još 4 knjige Kulturne istorije, i to: Svadbene pesme svrljiškog kraja, priređivač prof. dr Nedeljko Bogdanović (III knjiga, 1995); O verovanjima i običajima iz Svrljiga, autora Alekse Vasiljevića, koju je priredio prof. dr Sreten Petrović (IV knjiga, 1996); Legende i predanja, autora prof. dr Radeta Radenkovića (V knjiga, 2000) i Uspon Svrljiga izme|u dva rata 1919-1941, autora prof. dr Sretena Petrovića (VI knjiga, 2006).
Etno-kulturološka radionica ustalila je i novu ediciju pod nazivom Prilozi za Kulturnu istoriju Svrljiga, u okviru koje se objavljuju monografije manjega obima, čije su teme iz Kulturne istorije Svrljiga. Do sada su publikovani sledeći Prilozi: Službena i narodna toponimija Svrljiga, Slađane Stepanopvić-Nikolić, Stočarska leksika sela Lozana, Dragana Jocića, Svrljiški književni krug, Zorana Vučića, Meterološka leksika u govoru Svrljiga, Marije Pejčić - Mitić. Takođe, objavljena je i prva monografija iz edicije Posebna izdanja, Selo Varoš. Grad–Svrljig i Podgrađe, autora Vitomira Đorđevića (2005). Najzad, Etno-kulturološka radionica je objavila i džepno izdanje Svrljiških odlomaka jevanđelja, koje je priredio Nikola Rodić (1999).
Ovim pregledom aktivnosti i publikacija ostvaruje se osnovna projektna ideja Etno-kulturološke radionice da se na najširi mogućan način podstaknu i intenziviraju regionalna etnološka i kulturološka istraživanja u istočnoj Srbiji, odnosno da se, osim teorijske prezentacije rezultata – u vidu saopštenja, očuva neposredan kontakt – veza sa "terenom". Kada je reč o teorijsko-metodološkim ciljevima Radionica neguje komparativni i interdisciplinarni pristup u izučavanju običaja i narodnog života, kao i s tim u vezi: mitologije i religije, govora i jezika, etnomuzikologije, kjiževnog narodnog života, folklora.
|
[Kategorija: ETNO-KULTUROLOŠKA RADIONICA] [Datum: 2007-07-07]
PROJEKAT "RAVNOPRAVNOST" REALIZUJU SVRLJIŠKI "SIZIIF" I UDRUŽENJE "INKLUZIJA" IZ DISTRIKTA BRČKO (BIH)
Dvodnevnom seminaru o inkluzivnom obrazovanju prisustvovali su učitelji i nastavnici osnovne i srednje škole u Svrljigu, stručno osoblje ovih škola i predstavnici svrljiškog Centra za socijalni rad.
Seminar o jedinstvenoj školi organizovala je Svrljiška invalidska zajednica za integraciju invalida SIZIIF, u partnerstvu sa osnovnom školom i Udruženjem "Inkluzija" iz distrikta Brčko u Bosni i Hercegovini. Projekat o inkluzivnom obrazovanju "Ravnopravnost", čiji je finansijer "Save the Children", uz podršku Ministarstva za rad, zapošljavanje i socijalnu politiku Republike Srbije i SDC (Swiss Development and Corporation), realizovaće se u Svrljigu tokom ove godine.
- Inkluzivno, otvoreno obrazovanje je ono u kom su uključena sva deca, bez obzira na poreklo, nacionalnu pripadnost, sposobnosti, hendikep, naročito mentalni. Cilj je da se deca sa svim vrstama hendikema obrazuju koliko je moguće, a najbitnije da se stvore uslovi za socijalizaciju dece – naglašava Milan Janković, predsednik svrljiškog SIZIIF-a.
U primeni inkluzivnog obrazovanja, na prostorima bivše Jugoslavije najdalje se otišlo u distriktu Brčko u Bosni i Hercegovini.
- Mi smo, u distriktu Brčko, decu sa blažim poteškoćama uveli u redovnu nastavu još 1998. godine, a od 2000. godine i decu sa većim poteškoćama i od tada se u ovom distriktu u BIH ukinute specijalne škole i specijalna odeljenja pri srednjim školama –
izjavio je mr Fehim Halilović, član udruženja "Inkluzija".
 
Fehim Halilović Prosvetni i stručni radnici svrljiških škola i Centra za socijali nar na seminaru |
VIZIJA
- Naša je vizija da jednoga dana vidimo sve ljude zajedno, onakve kakvi su rodjeni i da se oni zajedno uključuju, sa svim manama i vrlinama, u sve društvene tokove. Da se deca školuju u svojim najbližim školama, to njima garantuje i Konvencija o pravima deteta – izjavio je mr Halilović . |
MANJI BROJ DJAKA
U svim odeljenjima, u kojima se organizuje inkluzivna nastava, u osnovnim školama u Brčkom distriktu smanjen je broj djaka. U odeljenjima je po dvadeset, do najviše dvadeset dvoje djaka. |
Halilović naglašava da kod primene inkluzivnog obrazovanja u osnovnim i srednjim školama u Brčkom nije bilo nikakvih problema, odnosno nije bilo nikakvih eksperimenata, jer u inkluzivnom obrazovanju nema nikakvih nepoznanica.
- Mi smo u praksi imali zanimljiv slučaj da su zajedničko obrazovanje najpre prihvatila sama deca, odnosno da su ostala deca rado prihvatila decu sa izvesnim poteškoćama, a kasnije su bez većih poteškoća ovakav način prihvatili učitelji, nastavnici i stručni timovi. Sada se javljaju izvezni problemi sa novin nastavnim osobljem, jer fakulteti koji obrazuju učiteljski i nastavni kadar ne obučavaju mlade kadrove za rad u školama sa decom sa ovakvim i onakvim potrebama – izjavio je Halilović.
Iskustva iz distrikta Brčko biće primenjena na čitavoj teritoriji Bosne i Hercegovine, a potom, ubrzo i na teritoriji bivših članica Jugoslavije.
Inkluzivno obrazovanje u Srbiji je za sada zastupljeno u tek dve osnovne škole, jednoj u Beogradu i jednoj u Subotici, a u toku su pripreme za edukaciju nastavnog osoblja i na području nekoliko timočkih opština.
- Suštaina funkcionisanja inkluzivnog obrazovanja je formiranje i rad stručnih timova u svakoj školi, koji su uglavnom sastoje od psihologa, pedagoga, defektologa, logopeda a poželjno je da se u timu nadju socijalni radnici, pedijatri i dr., kao i da se pripreme i sami učitelji i nastavnici – izjavio je Nebojša Marjanović, direktor Osnovne škole u Svrljigu.
Marjanović je naglasio da su oni u Svrljigu u nastavi već godinama unazad imali decu sa izvesnim posebnim potrebama, ne računajući nekoliko deteta koja su morala da pohadjaju specijalne škole.
- Obrazovanjem dece kod nas u Svrljigu, učinićemo da se deca bolje osećaju, jer će se školovati u svojoj sredini, biće sa svojom porodicom, što će doprineti i manjim izdacima i porodice i društva – naglašava Marjanović. |
[Kategorija: Razno] [Datum: 2007-07-06]
U Svrljigu je, na književnim susretima „Četvrtkom u pola osam“, u Kulturnom centru Svrljiga, predstavljen 11. broj Etno kulturološkog zbornika, objavljen u izdanju Etno kulturološke radionice Svrljig.
Jedanaesti broj Zbornika donosi radove koji se bave pitanjem kulture istočne Srbije. Dobar broj radova posvećen je kulturnoj baštini Svrljiga.
Dr Sreten Petrović razmatra nekoliko važnih detalja složenog đurđevdanskog običaja u Svrljiškom kraju. Pored ostalog autor ukazuje na simboliku žrtvovanja devojaka, ulogu „madjijarki“, smisao klanja prvog godišnjeg jatnjeta, itd.
Dr Vesna Marjanović istražuje smisao i značaj maskiranja u svedbenim običajima, dr Ivica Todorović, poreklom iz svrljiškog Gulijana, bavi se pitanjem narodne medicine, a Dragoljub Zdravković istražuje smisao snova u tradicionalnoj kulturi Pirota.
Dr Nedeljko Bogdanović u tekstu „Mitologija i geografska leksika“ skreće pažnju na poveznost mitoloških pojava koje vremenom utiču na formiranje geografskih imena, Jordana Marković govori o tkačkoj leksici u jugoističnoj srbiji , dok Danijela Popović istražuje pojave vezane za nevestu i mladoženju u svadbenim pesmama svrljiškog kraja, a Ana Bogdanović se bavi pitanjem prosvete i školstva u svrljiškom kraju u Devetnaestom veku.
Mr Irena Ljubomirović, asistent na grupi za Istoriju filozofskog fakulteta u Nišu, rodjena u Svrljigu, u ovom broju se naučnoj publici predstavlja radom pod naslovom „Delatnosti niških radionica u periodu kasne antike“.
Zbornik donosi i više prikaza ostvarenja svrljiških stvaralaca objavljenih izmedju dva broja Zbornika, u izdanju Etnokulturološke radionice Svrljig, naučne institucije, koja ovim brojem zbornika ulazi u drugu deceniju plodnog rada na proučavanju tradicionalne kulture ovog dela Srbije i Balkana.
O Zborniku su govorili urednici Sreten Petrović i Nedeljko Bogdanović, kao i autori obljavljenih priolga Irena Ljubomirović, Ana Savić, Milica Milojković i Janja Dimitrijević, kao i Rade Milojković, predsednik Saveta Etno-kulturološke radionice Svrljig.
Sreten Petrović
|
NOVI “ŽIVOT” ZBORNIKA
Jedanaestom sveskom Etno-kulturološki zbornik ulazi u drugu deceniju postojanja. Njime se okončava jedan period rada Etno-kulturološke radionice (1995-2005) u saradnji sa Etnografskim institutom u Beogradu i sličnim institucijajama iz susednih zemalja, na proučavanju tradicionalne culture naroda istočne Srbije i susednih oblasti na Balkanu.
Od ovog broja Zbornika, sa inoviranom redakcijom, časopis je otvoren za radove istraživača I naučnika čija osnovna tema i nadalje ostaje: tradicionalna kultura naroda istočne Srbije i susednih oblasti. Radovi koji će u narednim sveskama Zbornika biti objavljivani mogu se odnositi na bilo koju temu iz celokupnoga korpusa tradicionalne culture: od narodne književnosti, običaja, verovanja i rituala, etno-muzikoloških tema, jezika i govora, narodnog neimarstva, mitologije… Poručuje Uredništvo Zbornika.
Jedanaesta sveska Etno kulturološkog Zbornika  |
[Kategorija: ETNO-KULTUROLOŠKA RADIONICA] [Datum: 2007-07-04]
Polaznici Škole za osnovno muzičko obrazovanje „Vladimir Đorđević" iz Aleksinca , istureno odeljenje solfedja i harmonike pri Kulturnom centru u Svrljigu, održali su, na kraju ove školske godine, 3. jula 2007. godine, tradicionalni Završni koncert.
Na koncertu su nastupili Nikola Mitić, Miloš Stojanović, Bogdan Stamenković, Dragana Živadinović, Marijeta Božinović i Hristina Mitić.
Gosti završnog koncerta bili su Orkestar harmonika Osnovne škole „Dobrila Stambolić", drugi na takmičenju orkestara osnovnih škola u Srbiji, Predrag Stevanović, klavijature i Vlada Milošević (harmonika) nekadašnji učenik ove škole.
U publici su bili roditelji učenika sadašnje generacije Niže muzičke škole u Svrljigu, ljudi koji vole muziku i nekadašnji polaznici ove škole.
|
 |
 |
| Bogdan Stamenković |
Dragana Zivadinović
|
 |
Generacija 2007
|
 |
 |
| gost Milošević |
Hristina Mitić
|
 |
 |
| Marijeta Bozinović |
Miloš Stojanović |
 |
 |
Nikola Mitić
|
Predrag Stamenković gost
|
 |
 |
Orkestar harmonika OŠ
|
Veliki orkestar
|
[Kategorija: MUZIČKA ŠKOLA] [Datum: 2007-07-04]
Dejan Petković, trećenagrađeni na konkursu NAF-a za dramu
Naš specijalitet brat na brata
Trećom nagradom na prvom konkursu Niške art fondacije (NAF) Dejan Petković se afirmiše kao pisac istorijskih drama. Najnovija "Vija Dolores" govori o sudbini Đorđa Karađorđevića kojeg je brat Aleksandar držao u psihijatrijskoj bolnici
NIŠ - Dejan Petković završio je studije književnosti na Filozofskom fakultetu u Nišu i nekoliko godina je pi-ar u Regionalnoj privrednoj komori. Međutim, već se afirmisao i kao uspešan scenarista. Prvo za dokumentarno-igrani film "Bitka na Čegru", koji je realizovala ekipa niških mlađih autora okupljena oko produkcije "NG team", a koji je premijerno prikazan van konkurencije na prošlogodišnjim Filmskim susretima u Nišu.
Petković je i scenarista igrano-dokumentarnog filma "Crna zora" o Voždu Karađorđu, koji je nakon snimanja na autentičnim lokacijama već u fazi montaže.
- Film će premijerno biti prikazan 26. jula, u Radovanjskom lugu, na 190-godišnjicu ubistva Karađorđa. Ljudima iz Velike Plane se dopao film "Bitka na Čegru", pa su naručili "Crnu zoru" i pomogli da se taj film i realizuje. U filmu se priča o Voždu, priča teče unazad. Prvi put se pojavljuje i lik Vesele Novaković, žene Karađorđevog ubice, a tumači ga Milica Milša. Draga Nikolić igra lik koji se zove Niko i koji stalno prati Vožda, kao neka njegova savest. Narator u filmu je Petar Kralj, kaže Petković.
"Crnu zoru" režiraju Bojan Todorović, montažer i Bojan Ranđelović, koji je i direktor filma. Autor muzike je Aleksandra Vranić. Najnovije Petkovićevo delo je kratka drama u dva čina "Vija Dolores", koja govori o sudbini Đorđa Karađorđevića, kojeg je brat, kralj Aleksandar, "strpao u ludnicu". Drama je početkom juna dobila treću nagradu uz novčani iznos od 2.000 evra na prvom konkursu Niške art fondacije (NAF).
- Ovo je pravi srpski politički triler, koji na malom prostoru svodi sudbinu zakonitog srpskog kralja Đorđa Karađorđevića. Za njega je brat Aleksandar sazidao poseban paviljon u Psihijatrijskoj bolnici u Gornjoj Toponici kraj Niša i tu je Đorđe od 1926. godine ostao zatočen 15 godina da bi zatim proveo još jednu godinu u izolaciji u nekakvom lovačkom domu na imanju Belje, ističe Petković.
Drama govori da je, inače hiroviti Đorđe više puta pokušavao da izvrši samoubistvo u zatočeništvu. U Belju je ležao u snegu da bi navukao upalu pluća.
- Kralj Aleksandar se strašno plašio harizme svog brata. A Mika Petrović Alas nikada nije postao predsednik SANU zbog prijateljstva sa Đorđem. Inače, malo je poznato da su njih dvojica patentirali neke nišanske sprave za vojsku i inovacije za avionske motore.
- Đorđe je napisao jedno pismo o politici svog brata i jugoslovenstvu, a zatim i memoarsku knjigu "Istina o mome životu" koja je doživela dva izdanja. O Đorđu je, inače, napisana jedna jedina knjiga "Đorđe kraljević", publiciste i novinara Mihajla Popovskog, priča Petković.
On navodi da je dr Uroš Jeftić, koji je Đorđa nadzirao u Toponici, kasnije kao prvi Titov ministar zdravlja, rekao da Đorđe nije bio lud.
- Bio je samo naprasit, prek, prgav, pravi Karađorđe, čak njemu i fizički sličan. U zatočeništvu je imao ozbiljne nervne krize i probleme. Teško je reći da li bi priličilo da takav čovek postane kralj i ja se o tome u drami, u kojoj inače nema pozitivnih likova, ne izjašnjavam, a dramu završavam njegovim trećim pokušajem samoubistva, ističe autor drame "Vija Dolores", dodajući da razmišlja da ovu dramu dopiše u scenario za TV dramu, koja bi se snimila u paviljonu bolnice u Toponici.
Глас Јавности, Култура, 30.06.2007.г.
[Kategorija: Razno] [Datum: 2007-06-30]
|
|
